با گسترش فعالیت سرمایهگذاران در بازار سرمایه، اصطلاحاتی مانند «سیگنال خرید»، «سیگنال فروش» و «سیگنالفروشی» نیز بیشتر مورد استفاده قرار گرفتهاند. بسیاری از افراد از طریق شبکههای اجتماعی، کانالها و پلتفرمهای مختلف، پیشنهاد خرید، فروش یا نگهداری یک سهم را در ازای دریافت وجه ارائه میکنند.
اما از نظر حقوقی، منظور از سیگنالفروشی چیست و آیا هر نوع ارائه پیشنهاد بورسی قانونی است؟
سیگنالفروشی در بورس چیست؟
سیگنالفروشی معمولاً به فعالیتی گفته میشود که در آن شخص یا مجموعهای در ازای دریافت وجه، به سرمایهگذاران توصیه میکند که چه سهم یا اوراق بهاداری را خریداری یا بفروشند یا آن را نگهداری کنند.
برای مثال، شخصی در یک کانال یا صفحه مجازی اعلام میکند که «فلان سهم را در قیمت مشخص بخرید» یا «این سهم را بفروشید» و در ازای عضویت یا دریافت این توصیهها از مخاطبان پول دریافت میکند.
سازمان بورس نیز در هشدارهای خود، سیگنالدهی و سیگنالفروشی را در مواردی در قالب توصیه صریح یا ضمنی به خرید، فروش یا نگهداری اوراق بهادار مورد توجه قرار داده است.
آیا سیگنالفروشی همان مشاوره سرمایهگذاری است؟
از نظر حقوقی، باید میان اصطلاح رایج «سیگنالفروشی» و مشاوره سرمایهگذاری تفکیک کرد.
بند ۱۶ ماده یک قانون بازار اوراق بهادار، مشاور سرمایهگذاری را شخص حقوقیای تعریف میکند که در قالب قراردادی مشخص، درباره خرید و فروش اوراق بهادار به سرمایهگذار مشاوره میدهد.
همچنین در دستورالعمل تأسیس و فعالیت مشاور سرمایهگذاری، مشاوره سرمایهگذاری شامل توصیه به خرید، فروش یا نگهداری اوراق بهادار، اظهارنظر درباره روند آینده قیمت یا عرضه و تقاضا و اظهارنظر درباره ارزش اوراق بهادار دانسته شده است.
بنابراین، ارائه توصیه مشخص و حرفهای برای تصمیمگیری سرمایهگذاری میتواند وارد حوزهای شود که تابع مقررات و الزامات مربوط به مشاوره سرمایهگذاری است.
آیا سیگنالفروشی بدون مجوز قانونی است؟
نمیتوان صرفاً با استفاده از عنوان «سیگنالفروشی» درباره قانونی یا مجرمانه بودن یک فعالیت اظهارنظر کرد؛ بلکه باید ماهیت واقعی فعالیت، نحوه ارائه خدمات و مجوزهای شخص یا مجموعه بررسی شود.
قانون بازار اوراق بهادار برای برخی فعالیتهای بازار سرمایه، از جمله فعالیتهایی که مستلزم اخذ مجوز هستند، ضمانت اجرای قانونی پیشبینی کرده است. ماده ۴۹ این قانون نیز فعالیت بدون رعایت مقررات و بدون مجوز در برخی فعالیتهای نیازمند مجوز را مشمول مجازات دانسته است.
از سوی دیگر، سازمان بورس در سال ۱۴۰۴ درباره برخی اپلیکیشنها و برنامههایی که خدماتی با عنوان «سیگنال بورسی» یا مشاوره سرمایهگذاری ارائه میکردند، هشدار داده و بر ضرورت دریافت مجوز برای ارائه خدمات مالی مانند مشاوره سرمایهگذاری و سبدگردانی تأکید کرده است.
تفاوت سیگنالفروشی با تحلیل بازار چیست؟
هر مطلبی که درباره یک سهم منتشر میشود، لزوماً سیگنالفروشی نیست.
برای مثال، انتشار یک تحلیل عمومی درباره صورتهای مالی، وضعیت صنعت، روند بازار یا عوامل مؤثر بر قیمت یک سهم با ارائه یک توصیه مشخص و شخصیسازیشده برای خرید یا فروش تفاوت دارد.
بنابراین، در بررسی قانونی بودن فعالیت، محتوا، نحوه ارائه، هدف فعالیت و نوع رابطه با مخاطب اهمیت دارد.
آیا وعده سود قطعی در سیگنالفروشی قانونی است؟
وعدههایی مانند «سود قطعی»، «سود تضمینی» یا «چند برابر شدن سرمایه در مدت کوتاه» باید با احتیاط بسیار مورد توجه قرار گیرد.
هیچ شخصی نمیتواند صرفاً با ارائه یک سیگنال، نتیجه قطعی معامله در بازار سرمایه را تضمین کند. در برخی پروندهها نیز ممکن است ارائه وعدههای فریبنده، دریافت وجه و اقدامات متقلبانه، علاوه بر مقررات بازار سرمایه، موضوع عناوین حقوقی یا کیفری دیگری قرار گیرد.
اگر فردی با سیگنال جعلی باعث ضرر سرمایهگذار شود چه میشود؟
مسئولیت قانونی یک سیگنالفروش به شرایط پرونده بستگی دارد. برای بررسی موضوع باید مشخص شود که فرد چه اطلاعاتی ارائه کرده، آیا مجوز لازم را داشته، وجهی دریافت کرده، چه ادعایی درباره نتیجه سرمایهگذاری مطرح کرده و آیا اقدامات دیگری مانند دستکاری قیمت یا استفاده از اطلاعات نهانی نیز صورت گرفته است.
در قانون بازار اوراق بهادار، اقداماتی که نوعاً موجب ایجاد ظاهر گمراهکننده از روند معاملات، ایجاد قیمتهای کاذب یا اغوای اشخاص به انجام معاملات اوراق بهادار شود، مورد منع قانونی قرار گرفته است.
بنابراین، در صورت وجود شواهدی از فریب یا تخلف، موضوع میتواند از طریق مراجع ذیصلاح مورد پیگیری قرار گیرد.
چگونه یک مشاور یا ارائهدهنده خدمات بورسی را بررسی کنیم؟
پیش از پرداخت وجه برای دریافت خدمات مشاوره یا سیگنال، بهتر است مشخص شود شخص یا شرکت ارائهدهنده چه نوع خدماتی ارائه میکند و آیا برای
فعالیت مربوطه مجوز لازم را دارد یا خیر.
همچنین نباید صرفاً بر اساس تعداد اعضای یک کانال، تعداد دنبالکنندگان یک صفحه یا ادعای سودهای گذشته درباره اعتبار یک ارائهدهنده تصمیمگیری کرد.
نتیجه
سیگنالفروشی در اصطلاح رایج به ارائه پیشنهادهای خرید، فروش یا نگهداری اوراق بهادار در ازای دریافت وجه گفته میشود. اما از نظر حقوقی، باید ماهیت واقعی فعالیت و انطباق آن با مقررات بازار سرمایه بررسی شود.
اگر فعالیت شخص در عمل در قالب مشاوره سرمایهگذاری یا سایر خدمات نیازمند مجوز انجام شود، نداشتن مجوز میتواند آثار قانونی داشته باشد. همچنین اگر سیگنالدهی با فریب، ایجاد قیمتهای کاذب، دستکاری بازار یا سایر رفتارهای ممنوع همراه شود، موضوع میتواند مسئولیتهای قانونی دیگری نیز ایجاد کند.
